Volatiliteit wat betekent het en hoe beheer je het bij vermogensopbouw?

Volatiliteit wat betekent het en hoe beheer je het bij vermogensopbouw?

Stel je even dit voor: je kijkt naar je beleggingsrekening en ziet dat het bedrag vandaag 3% lager staat dan gisteren. Je hartslag gaat iets omhoog. Is er iets ergs gebeurd? Is het de start van een enorme crash? Of is het gewoon… niets? Dat gevoel, dat ongemakkelijke trillinkje in je handen wanneer de cijfers schommelen, is precies waar we het vandaag over gaan hebben. We hebben het over volatiliteit. Een woord dat vaak gebruikt wordt als synoniem voor gevaar, maar wat in werkelijkheid veel neutraler is.

Veel mensen denken dat volatiliteit hetzelfde is als risico. Dat is een gevaarlijke vergissing. Stel je voor dat je op een stormachtige zeereis gaat. De golven kunnen metershoog zijn, dat is de volatiliteit. Het zorgt voor een onrustige reis. Echt gevaarlijk wordt het pas als het schip zinkt. In de beleggingswereld betekent dit dat een aandeel dat morgen 10% daalt en overmorgen 12% stijgt, volatiel is, maar je hebt je geld nog. Je bent het niet verloren. De kunst van vermogensopbouw is niet het vermijden van die golven, maar het leren zeilen.

Wat is volatiliteit eigenlijk?

Als we technisch willen zijn, meet volatiliteit de snelheid en de omvang van de prijsschommelingen van een belegging. Stel, de rente op een spaarrekening is 2% en blijft dat tien jaar lang. Dan is de volatiliteit nul. Stel, je investeert in een bedrijf dat net een nieuw product heeft gelanceerd. De ene week stijgt de koers door goede berichten, de week erna daalt hij door een vertraging. Dat zijn schommelingen. Die bewegelijkheid is wat volatiliteit is. Het maakt niet uit of de beweging omhoog of omlaag gaat; het gaat om de intensiteit van de beweging.

Het interessante is dat volatiliteit vaak twee kanten op werkt. De angst voor volatiliteit is meestal angst voor de dalende kant. Maar als je wilt dat je vermogen groeit, moet je ruimte geven voor de stijgende kant. Je kunt geen 8% rendement verwachten met de rust van een spaarrekening. Die schommelingen zijn de motor achter het rendement. Ze zijn de “brandstof” voor vermogensgroei op de lange termijn. Je moet ze dus niet zien als een vijand, maar als een kracht die je moet leren beheersen.

De psychologische valkuil

Waarom vinden we volatiliteit eigenlijk zo eng? Omdat ons brein nu eenmaal zo is gebouwd. Verlies doet meer pijn dan winst plezier geeft. Als je belegd vermogen met 5% daalt, voelt dat veel erger dan dat het met 5% stijgt. Dit fenomeen heet “verliesaversie”. Het zorgt ervoor dat我们在 op het verkeerde moment handelen.

De grootste fout die investeerders maken tijdens volatiele periodes is het volgende: als de markten dalen (grote volatiliteit omlaag), verkopen ze uit angst. Ze willen het “pijnlijke” gevoel stoppen. Maar op het moment dat ze verkopen, is de prijs laag. Ze realisereren een verlies. Zodra de markt weer een beetje herstelt, kopen ze vaak weer in, maar dan tegen een hogere prijs. Ze zijn hun eigen vijand geworden door te reageren op de golven in plaats van het schip de tijd te geven om uit de storm te varen. De sleutel is dus emotionele discipline.

Hoe beheers je volatiliteit?

Gelukkig hoef je dit niet met blote handen te doen. Er zijn simpele, effectieve strategieën om de impact van die schommelingen op jouw leven te beperken, terwijl je wel profiteert van de groei op de lange termijn. Het begint allemaal bij het bouwen van een stevig fundament.

De tijd als je beste vriend

De krachtigste bondgenoot in de strijd tegen volatiliteit is tijd. Op de korte termijn is een volatiele markt gevaarlijk. Als je over een jaar je geld nodig hebt voor een huis, wil je geen aandelen kopen die morgen 20% kunnen dalen. Dan bewaar je dat geld het beste op een veilige plek.

Maar op de lange termijn werkt tijd in je voordeel. Neem de beursgeschiedenis. Er zijn tientallen crashes geweest, van 1929 tot 2008. Als je op elk van die dieptepunten was gestopt, had je nooit de herstelperiodes meegemaakt die vaak groter waren dan de dalingen. Als je belegt voor je pensioen, over 20 of 30 jaar, dan is die piekerige lijn van vandaag nog maar een klein krabbeltje op een enorme berg. De tijd helpt om de uitschieters glad te strijken.

Spreiding: Niet alles op één paard

Een andere manier om volatiliteit te beheersen is door je geluk niet aan één enkele factor te binden. Stel je voor dat je al je geld investeert in één tech-bedrijf. Als het slecht gaat met die sector, gaat jouw vermogen keihard onderuit. De volatiliteit van je totale vermogen wordt dan extreem hoog.

Door te spreiden over verschillende bedrijven, sectoren en zelfs landen, zwakt je de klappen af. Als de ene aandeel daalt, houdt de ander misschien stand of stijgt. Spreiding is eigenlijk het accepteren dat je nooit precies weet wat er gaat gebeuren, en daarom een paraplu meeneemt voor alle weersomstandigheden. Wil je weten hoe je dit handig aanpakt? Lees dan verder over Portfolio diversificatie hoe doe je dat en wat zijn de beste methoden?. Je ontdekt daar dat het niet ingewikkeld hoeft te zijn om je kansen te spreiden.

De magie van DCA: Automatisch kopen

Een methode die perfect werkt tegen de angst voor volatiliteit is periodiek beleggen met een vast bedrag, oftewel Dollar-Cost Averaging (DCA). In plaats van in één keer een groot bedrag te investeren (waarvan je hoopt dat je geen markt op de top koopt), leg je elke maand bijvoorbeeld 200 euro in.

Hoe helpt dit bij volatiliteit? Simpel. Als de markt daalt, koop je met je 200 euro opeens méér aandelen voor je geld. Je koopt als het in de uitverkoop is. Als de markt stijgt, koop je minder aandelen, maar groeit wat je al hebt. Door dit gevoelsmatig “automatisch” te doen, hoef je nooit na te denken over “is dit het goede moment?”. Je bent continu aan het kopen, ongeacht de golven.

Balans houden: Verkoop wat stijgt, koop wat daalt

Soms raakt je portefeuille uit balans. Stel, je hebt 60% aandelen en 40% obligaties. Door een stijgende aandelenmarkt wordt het misschien 70% aandelen en 30% obligaties. Je loopt dan meer risico dan je van plan was. De oplossing is rebalanceren.

Dit klinkt ingewikkeld, maar het betekent simpelweg: verkoop een beetje van wat gestegen is en koop er obligaties (of aandelen die het minder deden) voor terug. Dit voelt vaak contra-intuïtief (je verkoopt een winnaar!), maar het is een geweldige manier om risico’s te managen. Het zorgt ervoor dat je structuur houdt.

Spreiding en het begrijpen van je totale risico zijn essentieel. Het gaat erom te weten wat voor “vaartuig” je hebt gebouwd. Benieuwd hoe je jouw persoonlijke risicobeperking aanpakt? Bekijk de uitleg over Risico vs rendement wat is de balans en hoe bepaal je het voor vermogensopbouw? om te zien hoe dit werkt voor jouw situatie.

De moeilijkste fase: Opnamefase

Er is een fase in je leven waar volatiliteit plotseling veel gevaarlijker wordt. Dat is de fase waarin je met pensioen gaat en geld van je rekening haalt in plaats van erop te zetten. Dit wordt het “Sequence of Returns Risk” genoemd. Het klinkt ingewikkeld, maar het idee is simpel.

Stel je voor dat je net met pensioen bent en je vermogen is 100.000 euro. De markt stort in met 20%. Je vermogen is nu 80.000 euro. Omdat je met pensioen bent, moet je geld opnemen voor je kosten van leven. Je neemt 5.000 euro op. Nu zit je op 75.000. Als de markt nu herstelt, groeit die 75.000 terug. Als de markt echter meteen na je pensioen was gestegen, had je 105.000 gehad na opname. Door de volatiliteit op het verkeerde moment zit je veel minder in de zak.

Hoe los je dit op? Door nu heel anders om te gaan met volatiliteit. Je wilt niet dat je dagelijkse boodschappen afhangen van hoe de aandelenmarkt het vandaag doet. Daarom gebruiken mensen in deze fase vaak een “emmer-strategie”. Ze bewaren 2 tot 5 jaar aan leefgeld in een veilige pot (cash of kortlopende leningen). Als de markt daalt, halen ze geld uit die veilige pot. Zo geven ze de aandelen de tijd om te herstellen zonder ze te hoeven verkopen met verlies. Het beheersen van volatiliteit wordt hier ineens letterlijk het beheersen van je levensonderhoud.

Wanneer is volatiliteit te veel?

Hoewel we zeggen dat je volatiliteit moet accepteren, is er een grens. Die grens ligt bij je persoonlijke comfort en je vermogen om slaap te vatten. Als de schommelingen ervoor zorgen dat je ’s nachts wakker ligt of impulsen krijgt om alles te verkopen, dan is de volatiliteit in je portefeuille te hoog voor jou.

Dit betekent niet dat je alles moet verkopen. Het betekent dat je misschien moet nadenken over je verdeling. Misschien is 100% aandelen voor jou te heftig, en helpt een beetje obligaties of een andere stabilisator. Dit hangt helemaal af van je doelen.

Je moet volatiliteit zien als een tol die je betaalt voor toegang tot hogere rendementen op de lange termijn. Je kunt de tolweg niet op zonder die tol te betalen. De truc is om je auto (je portefeuille) sterk genoeg te maken en je rijstijl (je emoties) onder controle te houden zodat je de reis comfortabel kunt voltooien.

Sommige methoden om de rit soepeler te maken lijken in eerste instantie misschien defensief, zoals het instellen van een stop loss order. Dit helpt om een maximum verlies af te bakenen. Het is goed om te weten hoe dat precies werkt, zodat je niet per ongeluk je hele vermogen op het spel zet door een technische fout. Lees er hier meer over: Stop loss hoe werkt het en waarom is het belangrijk voor vermogensopbouw?. Ook het begrip Drawdown, oftewel hoe diep kun je zakken, is hierbij relevant. Je vindt er meer informatie in het artikel: Drawdown wat betekent het en hoe beheer je het bij vermogensopbouw?. Deze begrippen helpen je om de “golven” beter te duiden.

Uiteindelijk is de boodschap simpel: accepteer de golf, maar vergeet het water niet. Volatiliteit is erbij. Het hoort er net zo bij als de regen bij de lente. Door te begrijpen wat het is en hoe je ermee omgaat, bouw je een robuust vermogen dat bestand is tegen een storm en die langzaam opdroogt in de zon.

]]>